پیامبر عظیم الشان اسلام (ص) از اولین سال بعثت با تشریع عبادات و اعمال اجتماعی اسلام و تأکید بر جهاد در راه خدا و توصیه به فرهنگ کار و تلاش و نهی مسلمین از بی تفاوتی نسبت به فقرا، این پیام اساسی را به جهانیان ابلاغ کرد که در اسلام رهبانیت و چله نشینی، بی مسؤولیتی، گریز از اجتماعات مسلمین، دوری از مسجد و تفرقه، جایی ندارد؛ ولی متأسفانه یهود و نصارا از صدر اسلام با فریب افرادی نظیر حسن بصری و ... خط انحرافی جامعه گریزی، غلّو و صوفی‌گری را باز نمودند. 

طبق تحقیقات مفصلی که محققین مسیحی و مسلمان انجام داده‌اند، تصوف معجونی از افکار، عقاید، آداب و رسوم مؤبدان زرتشتی، حبرها و عابدهای یهودی و راهبان مسیحی و آیین میترایی و شبه عرفان‌های هندی است و هیچ ربطی به اسلام ندارد. اصولاً تا قرن دوم هجری هیچ نام و نشانی از تصوف و صوفی‌گری در جهان اسلام مشاهده نمی‌شود.

«ابوالقاسم قشیری» که اهل سنت و صوفیان او را امام قشیری می‌خوانند، در «رساله‌ی قشیریه» صفحه‌ی 289 با صراحت بر عدم وجود تصوف و صوفی‌گری در زمان پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و علی(ع) تأکید نموده است. تنها دو حدیث در «بحارالانوار جلد (74) صفحه‌ی (91) و «سفینة البحار» جلد2 صفحه‌ی (58) داریم که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خبر از ظهور افراد منحرف پشمینه پوش داده است.

علی‌رغم این که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به طور مکرر فرموده‌اند در اسلام رهبانیت و گوشه‌نشینی نداریم و بر حضور مسلمین در اجتماع و مسؤولیت‌پذیری تأکید فرموده‌اند. متأسفانه در اثر انحراف سقیفه و نفوذ افرادی نظیر «کعب الاحبار» یهودی و «ابو هریره» در دستگاه خلفا و تسلط یهود و نصارا در دستگاه بنی‌امیه، انحراف‌های جدیدی نیز توسط افراد غالی و معاند با ائمه‌ی معصومین آغاز شد که شاخص‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از «حسن بصری، ابوهاشم کوفی، سفیان ثوری و ...» که به عنوان بنیان گذاران صوفی‌گری به حساب می‌آیند.

در زمان امام صادق(علیه‌السلام) شخصی به نام «عثمان بن شریک کوفی» مشهور به «ابوهاشم کوفی» به عنوان نخستین صوفی مانند رهبانان مسیحی از اجتماع کناره گرفته بود و مانند نصارا به حلول و اتحاد قائل بود . او جامه‌های پشمینه و درشت پوشیده و به عنوان مخترع تصوف بدعت‌های حسن بصری و اربابان اموی او را نهادینه کرد.  البته بعضی محققین نظیر «ابوطالب مکی» و «عبداللطیف الطیباوی» بر این عقیده‌اند که مذهب تصوف اختراع حسن بصری به سفارش بنی‌امیه است تا بتوانند به وسیله‌ی تصوف سیاست ضد امامت و ولایت را در پوشش عرفان آل علی (علیه‌السلام) حفظ کنند؛ ولی قول مشهور آن است که ابوهاشم کوفی مخترع تصوف است.