خطبه امیرالمؤمنین علی(ع) در روز اول ماه رمضان
اى مردم! این ماه، ماهى است كه خداوند، آن را بر ماههاى دیگر برترى داده است، مانند برترى ما اهلبیت بر دیگر مردم . و آن ، ماهى است كه درهاى آسمان و درهاى رحمت، در آن گشوده مي شوند و درهاى آتش در آن بسته مي گردند . و ماهى است كه در آن ندا شنیده مي شود و دعا مستجاب مي گردد و گریه مورد ترحّم قرار مي گیرد . ماهى است كه در آن شبى وجود دارد كه فرشتگان از آسمان فرود آمده بر مردان و زنان روزه دار به اذن پروردگارشان تا طلوع سپیده سلام ميدهند و آن شب شب قدر است . دو هزار سال پیش از آن كه آدم علیه السلام آفریده شود، ولایت من در آن شب، مقدّر شد. روزه گرفتن آن، برتر از روزه دارى هزار ماه است و عمل در آن، برتر از عمل در هزار ماه است .
اى مردم! خورشید ماه رمضان بر مردان و زنان روزه دار، با رحمت مي تابد و ماه آن با رحمت بر آنان نورافشانى ميكند و هیچ روز و شبى از این ماه نیست، مگر آن كه پروردگار متعال، بر سر این امّت، نیكى مي افشاند پس هر كس از ریزش نعمت الهى ذرّه اى بهره مند گردد، در روز دیدارش با خدا، نزد خداوند، گرامى خواهد بود و هیچ بندهاى نزد خدا گرامى نگردد، مگر آن كه خداوند، بهشت را جایگاه او قرار ميدهد .
بندگان خدا! این ماه شما، همچون دیگر ماهها نیست. روزهایش برترین روزهاست و شبهایش برترین شبها و ساعاتش برترین ساعات است. آن، ماهى است كه شیطانها در آن در بند و زنداني اند؛ ماهى كه خداوند در آن، روزيها و اجلها را مي افزاید و میهمانان خانهاش را مينویسد؛ ماهى كه اهل ایمان با آمرزش و رضاى الهى، با شادى و نعمتهاى الهى، و با خشنودى فرمانرواى دادگر و توانا، پذیرفته مي شوند . اى روزه دار! در كار خویش نیك بنگر، كه در این ماه، میهمان پروردگار خویش هستى . بنگر كه در شب و روزت چگونه اى و چگونه اعضاى خود را از نافرمانى خدا حفظ ميكنى بنگر تا مبادا شب در خواب باشى و روز در غفلت ، پس این ماه بر تو بگذرد و بار گناهت همچنان بر دوشت مانده باشد پس آنگاه كه روزه داران پاداشهاى خود را مىگیرند، تو از زیانكاران باشى و آنگاه كه به كرامت فرمانرواى خویش نایل ميشوند، از محرومان گردى و آنگاه كه به همسایگى با پروردگارشان سعادتمند مي شوند، تو از طردشدگان باشى.
اى روزه دار! اگر از درگاه صاحبت رانده شوى، به كدام درگاه روى خواهى آورد؟ و اگر پروردگارت محروم سازد، كیست كه روزي ات دهد؟ و اگر تو را خوار شمرد، كیست كه اكرامت كند؟ و اگر ذلیلت ساخت، كیست كه عزّتت بخشد؟ و اگر تو را واگذاشت، كیست كه یاري ات كند؟ و اگر تو را در جمع بندگانش نپذیرفت، بندگي ات را به آستان چه كس خواهى برد؟ و اگر از خطایت در نگذشت، براى آمرزش گناهانت به كه امید خواهى بست؟ و اگر حقّ خویش را از تو طلبید، حجّت تو چه خواهد بود؟
اى روزه دار! در شب و روزت با تلاوت كتاب خدا، به او تقرّب بجوى، كه همانا كتاب خدا، شفیعى است كه روز قیامت، شفاعتش براى قرآن خوانان پذیرفته است و با خواندن آیات آن، از درجه هاى بهشت بالا مي روند مژده اى روزه دار! تو در ماهى هستى كه روزه داري ات در آن، واجب، نَفَس كشیدنت در آن، تسبیح، خُفتنت در آن، عبادت، طاعتت در آن، پذیرفته، گناهانت در آن، آمرزیده، صداهایت در آن، شنیده شده، و مناجات در آن، مورد ترحّم است از حبیبم پیامبر خدا شنیدم كه مي فرمود :
خداوند متعال را در هنگام افطار هر شب ماه رمضان، آزادشدگانى از آتش است كه شمار آنان را كسى جز خداوند نميداند. شمار آنان نزد او در علم غیب است . پس چون آخرین شب این ماه شود، خداوند به شمار همه كسانى كه در تمام این ماه آزاد كرده، آزاد خواهد نمود .
مردى از قبیله هَمْدان برخاست و گفت: اى امیر مؤمنان! از آنچه حبیب تو درباره ماه رمضان فرمود، بیشتر بگو :
فرمود باشد ، شنیدم كه برادر و پسر عمویم، پیامبر خدا، مي فرمود: هر كس ماه رمضان را روزه بدارد و خود را در این ماه از حرامها نگه دارد، وارد بهشت مي شود آن مرد هَمْدانى گفت: اى امیر مؤمنان! از آنچه برادر و پسر عمویت درباره ماه رمضان فرمود، بیشتر بگو فرمود باشد! شنیدم كه دوستم پیامبر خدا مي فرمود هر كس از روى ایمان و به خاطر اجر الهى، [ماه] رمضان را روزه بدارد، وارد بهشت مي شود مرد هَمْدانى گفت: اى امیر مؤمنان! از آنچه دوستت درباره این ماه فرمود، بیشتر بگوفرمود: باشد! شنیدم كه سَرور اوّلین و آخرین، پیامبر خدا مي فرمود هر كس ماه رمضان را روزه بدارد و در شبهاى آن حرام نخورد، وارد بهشت مي شود مرد هَمْدانى گفت: اى امیر مؤمنان! از آنچه سرور اوّلین و آخرین با تو درباره این ماه گفت، بیشتر بگو . فرمود: باشد! شنیدم كه برترینِ پیامبران و فرستادگان و فرشتگان مقرّب مىفرمود: همانا سَرور اوصیا، در سَرور ماهها كشته مي شود گفتم: اى پیامبر خدا! سرور ماهها، كدام است و سرور اوصیا كیست؟ فرمود: امّا سرور ماهها، ماه رمضان است و امّا سرور اوصیا، تویى، اى على .
گفتم: اى پیامبر خدا! آیا چنین خواهد شد؟ فرمود آرى، به پروردگارم سوگند همانا نگون بخت ترینِ امّت من، برادر ِ پي كننده ناقه ثمود، برمي خیزد و ضربتى بر فرق سرت مي زند كه محاسنت از خون آن، رنگین ميشود پس مردم شروع به گریه و شیون كردند. و حضرت على علیه السلام خطبه اش را به پایان برد و فرود آمد .
پینوشت
1- فضائل الأشهر الثلاثة: 107/101
منبع : سایت تبیان ( كتاب ماه خدا، محمدی ری شهری، ج 1، ص 176 )