از نظر خداوند اولین دشمنان دین و اعتقاد مسلمانان ، قوم یهود هستند :

 بیشترین دشمنی را با مؤمنان دارند و این دشمنی از پیچیدگی‌های بسیاری برخوردار است یهودیان ایمان راستینی به حضرت موسی نداشتند و بهانه‌جو بودند آیات زیادی در قرآن مربوط به این قوم و عملکرد آنها می باشد ولی بنظر می رسد روشن ترین آیه در مورد شدت عداوت و کینه ورزی آنها آیه 82 سوره مبارکه مائده هست :

لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِينَ آمَنُوا الْيَهُودَ _...بطور مسلّم، دشمن‌ترین مردم نسبت به مؤمنان را، یهود خواهی یافت...

مشرکین گروه دیگری از دشمنان هستند :

این دسته در آغاز خداپرست بوده‌اند، اما دچار تحریف شده و به بت‌پرستی روی آورده‌اند آنها در پرستش برای خدا شریک قائل می‌شوند، در همه زمان‌ها بت‌هایی برای پرستش دارند؛ الهه‌ها ، رب‌النوع‌ها ، ثروت و قدرت و شهرت را می‌پرستند خداوند در قرآن کریم در مورد ایشان چنین فرموده :

وَلَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ (عنکبوت/61 )و هر گاه از آنان بپرسی: «چه کسی آسمان‌ها و زمین را آفریده و خورشید و ماه را مسخّر کرده است؟»، می‌گویند: «اللّه»! پس با این حال چگونه آنان را (از عبادت خدا) منحرف می‌سازند؟
إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذ لِكَ لِمَن يَشَاءُ وَمَن يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدِ افْتَرَى إِثْمًا عَظِيمًا  (نساء/48)؛ خداوند (هرگز) شرک را نمی‌بخشد! و پایین‌تر از آن را برای هر کس (بخواهد و شایسته بداند) می‌بخشد و آن کسی که برای خدا، شریکی قرار دهد، گناهی بزرگ مرتکب شده است

گروه دیگر از این دشمنان به نام نصاری (مسیحیان) هستند که در حد خود به دشمنی می‌پردازند :

 خداوند در مورد این قوم اینگونه فرموده :
وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِّمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ (مائده/14)؛ و از کسانی که ادّعای نصرانیّت (و یاری مسیح) داشتند (نیز) پیمان گرفتیم؛ ولی آن‌ها قسمت مهمّی را از آنچه به آنان تذکّر داده شده بود فراموش کردند؛ از این رو در میان آن‌ها، تا دامنه قیامت، عداوت و دشمنی افکندیم و خداوند (در قیامت) آن‌ها را از آنچه انجام می‌دادند (و نتایج آن)، آگاه خواهد ساخت .

دشمنی یهود و نصاری تا به امروز ادامه یافته و پایان نمی‌پذیرد و به دلیل دشمنی سخت اقوام یهود و نصاری می‌فرماید
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارأَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَن يَتَوَلَّهُم مِّنكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ (مائده/51)؛ ای کسانی که ایمان آورده‌اید! یهود و نصاری را ولیّ (و دوست و تکیه‌گاه خود) انتخاب نکنید! آن‌ها اولیای یکدیگرند؛ و کسانی که از شما با آنان دوستی کنند، از آن‌ها هستند؛ خداوند، جمعیّت ستمکار را هدایت نمی‌کند

و شدیدترین هشداری که برای احتراز و دوری مسلمانان از این دو قوم فرموده آیه شریفه 120 در سوره بقره می باشد :
وَلَن تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلَا النَّصَارَی حَتَّی تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ _ هرگز یهود و نصاری از تو راضی نخواهند شد تا (به طور کامل، تسلیم خواسته‌های آن‌ها شوی، و از آیین تحریف‌یافته) پیروی کنی. بگو هدایت، تنها هدایت الهی است و اگر از هوی و هوس‌های آنان پیروی کنی، بعد از آنکه آگاه شده‌ای، هیچ سرپرست و یاوری از سوی خدا برای تو نخواهد بود .

گروه بعدی کافران می باشند :

این دسته از دشمنان دین و اعتقاد مسلمین جزو اهل کتاب هستند اما به بخشی از آموزه‌های آسمانی کفر می‌ورزند و از آن جا که نشانه‌های هدایت الهی همیشه هست، بدان کفر می‌ورزند و دشمنی می‌کنند پس سرانجامشان آتش است‌  در آیات کریمه قرآن چنین آمده که :
يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأَنتُمْ تَشْهَدُونَ ‌(آل‌عمران/70)؛ ای اهل کتاب! چرا به آیات خدا کافر می‌شوید، در حالی که (به درستی آن) گواهی می‌دهید؟

و درباره سرنوشت کفار این چنین فرموده : إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ (بقره/ 161)؛ کسانی که کافر شدند و در حالِ کفر از دنیا رفتند، لعنت خداوند و فرشتگان و همه مردم بر آن‌ها خواهد بود

بعد از مشخص شدن دشمنی شیاطین و دشمنانی که نام بردیم و همگی قابل مشاهده و تشخیص بوده و همه آنها با کارهای ظاهری خود اعتقاد درونی شان را آشکار می کنند نوعی از دشمنی را معرفی نموده که پنهانی ، مخفیانه و خطرناک است . با چهره دوستانه در میان مسلمین زندگی می کند ولی قلباً و در درون با آنها دشمنی دارد این جریان مخوف و پنهان نفاق است :

منافقین همواره در لباس خودی جلوه می‌کند و گاه خود را در عبادات و امور، بهتر و کامل‌تر از مؤمنان می نمایاند و حتی مسجد نیز می‌سازد . آیات بسیاری در قرآن به این گروه پرداخته است :
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الْأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا (نساء/145)؛ منافقان در پایین‌ترین درکات دوزخ قرار دارند؛ و هرگز یاوری برای آن‌ها نخواهی یافت . کفر درونی و ایمان ظاهری، از ویژگی‌های منافقان است و خداوند با نشان دادن جایگاه اخروی ایشان هشدار داده که از طرح دوستی با این دشمنان خدا و دین اعتقاد مسلمین خودداری کنند زیرا که این طرح دوستی به استناد دیگر آیات قرآن نشانه نفاق است .

تأکید زیاد قرآن در خصوص جریان نفاق نشانه ادامه این جریان در جامعه اسلامی است و از سوی دیگر، خبر از حضور منافقان در لباس مسلمانان و صحابی است . نکته که در طول تاریخ اسلام همیشه مطرح بوده عملکرد این جریان پر رمز و راز است ، زمان رسول خدا(ص) آن همه دشمنی و فتنه انگیزی کردند‌ ولی پس از رحلت پیامبر به چه کاری مشغول بودند که جامعه تا مدتی به ظاهر آرام بود ، اما با آغاز خلافت امیرالمؤمنین (ع)، باز هم عداوت‌ها و توطئه و فتنه ها آغاز شد تا جایی که صحابی پیامبر رو در روی هم ایستادند؟